TOP
  • Home
  • Aga wano na wali
  • Omukugu alaze ebisinga okutabula bannayuganda emitwe;65,000 bayingira Butabika Buli mwaka

Omukugu alaze ebisinga okutabula bannayuganda emitwe;65,000 bayingira Butabika Buli mwaka

Added 28th June 2016

Omukugu alaze ebisinga okutabula bannayuganda emitwe;65,000 bayingira Butabika Buli mwaka

Abalwadde nga bali mu Ddwaliro e Butabika

Abalwadde nga bali mu Ddwaliro e Butabika

SSEMAKA eyatandikira omwenge ku yunivasite y’omu ku be twasanze e Butabika ng’ajjanjabwa oluvannyuma lw’okutabuka omutwe nga kiva ku mwenge n’enjaga. Kyamutwalidde emyezi esatu ng’ali Butabika bamujjanjaba okuddamu okutegeera ebigenda mu maaso.

Omusajja ono (amannya galekeddwa) yaleetebwa mukaziwe oluvannyuma lw’okutandika okweyisa mu ngeri eragira ddala nti atabuse omutwe. Yagambye nti: Nnasazeewo okuva mu nzigotta we mbadde mbeera, kuba ebifo bya ghetto y’ensibuko y’emize gy’ebiragalalagala.

Mu kiseera kino mpulira bulungi, ntandise okuddamu okulya obulungi era n’omubiri gukumyeewo. Olwaleero nga Uganda ekuza olunaku lw’okulwanyisa ebiralalagala omuli enjaga, omwenge, amafuta aganuusibwa n’ebitamiiza ebirala, abasawo e Butabika beeraliikirivu olw’omuwendo gw’abaleetebwa nga batabuse emitwe olw’ebiragalalagala okweyongera.

Dr. David Basangwa, akulira eddwaliro Butabika agamba nti ku bantu bonna abatabuka emitwe mu Uganda, abantu 20 ku 100 bakifuna lwa kukozesa biragala. Yagambye nti be bekkenneenya, bakizudde nti ebimu ku biragala ebireese obuzibu mulimu; enjaga, amayirungi, shisha, taaba, cocaine, brown sugar, amayirungi, heroin n’omwenge ogususse naddala walagi ow’obuveera.

Yagambye nti ekyeraliikiriza kwe kuba ng’abavubuka abali wakati w’emyaka 17 okutuuka ku 35 be basinga okutabuka emitwe olw’okukozesa enjaga n’omwenge. Bano mulimu buli kika kya bantu omuli abayizi b’amasomero, ababeera mu Ghetto n’abakozi b’omu ofiisi abamu. Buli mwaka eddwaaliro ly’e Butabika lifuna abalwadde b’emitwe abali wakati wa 60,000 ne 65,000. Mu kiseera kino eddwaaliro wadde lyazimbibwa nga lirina okubeeramu abalwadde 550, kyokka abali ku bitanda bali 920.

Abasawo be bagamba nti balina abasawo batono, ng’omusawo omu akola ku balwadde 100! Ekirala abantu balwawo okutwala abalwadde mu ddwaaliro nga basooka kubatambuza mu basawo ba kinnansi nga baliyita ddogo, nga we bamutuusiza mu ddwaaliro ng’embeera esajjuse. Dr. Basangwa agamba nti abaana abasinga okukozesa ebiragala kiva mu kubeera n’emikwano egitali gya buvunaanyizibwa.

Ekizibu ekirala ky’ekyokubeera ng’ebiragala bino byangu bya kufuna mu Uganda okuviira ddala ku 100/- okweyongerayo; sso nga mu mawanga amalala gye babirwanyisa ennyo bibeera bya buwanana ekikendeeza ku bungi bwabyo.

Amateeka nago googerwako ng’agabadde amanafu agatakangavvula muntu bulungi, kyokka mu kiseera kino waliwo etteeka eppya eryakoleddwa erifuga ebiragala era lisuubirwa nti lyakuyamba. Mu tteeka eribaddewo, ow’enjaga (anywa oba atunda) asibwa omwaka gumu oba okusasula akakadde kamu era abasingisiddwa abasinga obungi basasula busasuzi 1,000,000/- ne bagenda.

OBUBONERO KWOLABIRA OMWANA WO NG’AKOZESA EBIRAGALA

Dr. Basangwa agamba nti ekizibu abazadde tebakyabeera na baana baabwe, kyokka singa obeera weetegerezza omwana wo, bw’atandika okubbirira ebiragala atandika okukyusa eneeyisa. Bwaba abadde asoma, eyali akola obulungi, atandika okuddirira era eyali akulembera tekimugaana kusemba.

Eyali yeeyonja, atandika okukyafuwala n’atandika obutasanirira nviiri, awaka awaganyala nga takyakola mirimu yeefuula bbize buli kaseera. l Abeera ayagala nnyo okutambula ne mikwano gye, kyokka gino gibeera tegyeramba nnyo waka nga bakoma mu kkubo ne bamukubira essimu. Awaka atandika okukomawo nga bugenze ate nga bw’akomawo tabeera nnyo na banne, nga yettanira kubeera yekka.

Bw’omutunuulira mu maaso, gabeera gamumyuse nga buli kaseera alinga ayagala okwebaka ate afuba obutakutunula mu mmunye. l Mu banne abeera mukambwe nnyo, nga naawe omuzadde ne bw’omugambako amala gakuddamu.

ENGERI GY’OYAMBA OMWANA ATANDISE OKUKOZESA ENJAGA Dr. Basangwa awa abazadde amagezi okukebera mu bintu omwana byakozesa ng’ensawo, mu bitabo, kebera mu bufo obuziyivu obuli awaka oba mu buliri bwe oyinza okwesanga ng’olina ky’oguddeko.

Bw’omala okuzuula tosooka kunenya mwana mu ngeri y’okumuyombesa. Yogera naye mpola akubuulire ekimutuusiza okukozesa ebintu ebyo nga tokaalaamuse era osobola n’okukozesa abakugu mu kubudaabuda abaana (Bakansala).

Bw’olaba nga kigaanidde ddala, mutwale mu kifo we babudaabudira abantu (Rehabilitation Centre) asobole okuyambibwa. Dr. Basangwa yategeezezza nti omulwadde w’omutwe bwe bamutuusa e Butabika basooka kumukuumira mu kifo we bamukubira eddagala okumukKakkanya. Oluvannyuma baawula mu balwadde okusinziira ku kyamuviiriddeko obuzibu.

Abakozesa ebiragala n’omwenge baawulwa mu baatabuka olw’ebizibu ebirala era ekifo kyabwe kiyitibwa “Alcohol and Drug Unit.” Abalwadde babakuba eddagala eribanuunamu ebiragala ne bifulumira mu musulo. Kuno bagattako okumubudaabuda n’okumwewaza okuddamu okukozesa ebitamiiza era abasing babiviirako ddala.

Omusawo Esther Nabwami, akola ku bakozesa ebiragala n’obomwenge e Butabika yategeezezza nti waliwo abantu abajja mu ddwaliro nga beereese bokka oluvannyuma lwokukizuula nti omwenge ne biragala bibafudde ekitagasa era bano banguyirwa okuwona kubanga baba bakyezuulidde bokka nti kye bakola kibakosa.

Omuyizi Kazibwe 19, (erinnya eddala lirekeddwa) eyasangiddwa e Butabika ng’assuuse yagambye nti kyamutwalidde ebbanga ddene okudda mu mbeera kubanga yatandika okukozesa walagi ng’ali mu P.6 okutuusa lwe yamalirizza S.6 era omwaka guno abadde waakwegatta ku yunivaasite kyokka kiyinza obutasoboka kubanga akyalina okusooka okuwonera ddala. James Kyomukama, akulira ekitongole kya poliisi ekirwanyisa okukozesa ebiragalalagala mu ggwanga yategeezezza nti obuzibu bw’amateeka amanafu agakwata abalima, abasuubula, abasunsula ku biragala kye kibadde kiremesezza okumalawo ekizibu kino.

Yagambye nti enjaga esinga erimwa; Busia, Wakiso, Mpigi, Luweero, Yumbe, Kasese, Kalungu, Kalangala ne Mukono. Yagambye nti etteeka eppya eryayisibwa erya Narcotics and Psychotropics Act 2015 liwa ebibonerezo ebikakali eri omuntu yenna akozesa n’okuy-amba mu kukozesa ebiragala bino.

Omuntu yenna singa akwatibwa ng’akukusa ebiragala byonna ekibonerezo asibwa obulamu bwe bwonna. Omuntu alima n’okunywa enjaga aweebwa ekibonerezo ekiri wakati w’okusibwa emyaka 5 ne 15. Omusirikale wa poliisi yenna agezaako okukweka omunywi w’enjaga, asobola okusibwa obulamu bwe bwonna.

Kino era kye kiweebwa n’omuntu agezaako okulemesa okukola omuyiggo ku banywi b’enjaga n’ebiragala ebirala. Emboozi endala ezikwata ku biragalagala zirinde ku Bukedde FA MA ne Bukedde TV olwaleero

Ebirala biri wano;

https://www.youtube.com/watch?v=W1Djg9RQIjQ

More From The Author

Emboozi z’omuwandiisi endala

Emboozi endala

Abasiraamu balabuddwa okuko...

BYA JAMES  MAGALA  Kino kidiridde Poliisi okuyoola abasiraamu 25 e Mpingi nga bagambibwa okuba abayeekera mu...

Bagudde ku mulambo gwa mutu...

Abatuuze b'e Kawaala zooni 2 mu divizoni y'e Rubaga baguddemu ekyekango bwe basanze mutuuze munnaabwe nga yafiridde...

Owoolubuto lw'emyezi 8 alum...

ZAKIYA Sayid omutuuze mu Sankala zooni-Lukuli mu munisipaali y'e Makindye apooceza mu ddwaaliro lya Ethel clinic...

Ssaabawandiisi w'ekibiina kya Nrm Justine Kasule Lumumba ng'ayogera mu lukung'aana lwa NRM

Aba NRM bawagidde enkola y'...

EKIBIINA kya NRM kiwagidde enteekateeka y’akakiiko k’ebyokulonda ey’okuwera enkungaana mu kampeyini z’akalulu ka...

Bannakalungu mudduke abatab...

SSENTEBE w'akakiiko akalwanyisa COVID 19 era omubaka wa Gavumenti e Kalungu Pastor Caleb Tukaikiriza awabudde...