TOP
  • Home
  • Amawulire
  • Luno olulyo Mukama yaluweesa ebiri;Maama alina emigogo gy’abalongo esatu, nze etaano ne mwannyinaze 5

Luno olulyo Mukama yaluweesa ebiri;Maama alina emigogo gy’abalongo esatu, nze etaano ne mwannyinaze 5

By Musasi wa Bukedde

Added 31st December 2017

Luno olulyo Mukama yaluweesa ebiri;Maama alina emigogo gy’abalongo esatu, nze etaano ne mwannyinaze 5

Yah1 703x422

Ssaalongo ne Nnaalongo Kamya n’abamu ku baana baabwe nga bakyali bato.

YIINO famire Mukama gye yaweesa ebiri, anti buli azaala tabuuka balongo ate nga babaddiηηana. Mulimu n’ababazadde emirundi etaano! Okuzaala abalongo tekiri ku baana bawala bokka nti onoogamba balina nnabaana ey’ekisa wabuli n’abalenzi babazadde.

Bano ba famire y’omugenzi Musa Kanaakulya Kisenyi e Matugga Gombe mu muluka mumuyuka A, ggombolola Gombe - Ssaabawaali mu disitulikiti ya Wakiso. Ng’oggyeeko maama eyabazaala emirundi esatu, mu baana mulimu ababazadde emirundi etaano, esatu, ebiri, ogumu ate n’abazzukulu batandise okubazaala gye bafumbiddwa. Haruna Kamya omu ku bazaalibwa mu famire eno nga yazaala abalongo emirundi etaano anyumya: Famire yaffe tuzaala abaana bangi era wano we tuli tutudde ku ttaka lya yiika nga 10 naye zonna twazibuttikira abaana n’abazzukulu.

Nze nnina abaana 18 mu mukyala wange Hadijah Zawedde nga ku bano kuliko abalongo ba mirundi etaano. Ate mwannyinaze Muwajjuma Nakamanya naye yabazaala emirundi etaano. Ate mukulu wange Kalema Wasswa ye yaakabazaala omulundi gumu. Ne maama Nnaalongo Kisenyi Nabyonga yabazaala emirundi esatu.

MAAMA YAZAALA ABALONGO EMIRUNDI ESATU

Maama waffe Nnaalongo Kisenyi yazaala abaana 18 nga kuliko emigogo gy’abalongo esatu. Okuzaala abalongo mu kika kyaffe kituwa essanyu naye kati tukiraba ng’ekyabulijjo kuba ewaffe buli muntu tumusuubira okubazaala. Ku balongo ab’emirundi esatu maama be yazaala, omugogo ogusooka baabuuka nga bakulu. n’abaali basigaddewo emigogo ebiri omu yabuuka. Omusaayi guno ogwa bakadde baffe gulabika gwe tuzze tutambuliramu kuba naffe tubazadde. Ate n’abatalina balongo nabo bazadde abaana mu bungi.

Ffe tuli ba mbala kuba nga twatandise okuzaala abalongo obazaalira ddala. Kitaffe yaleka ettaka ddene kyokka olw’okuba tuli bangi lyonna tulyetoolodde, tulizimbyeko. TUTANDIKA OBUFUMBO Twasisinkana ne Hadijah Zawedde mu 1981 e Mwererwe. Ebiseera ebyo nali nkyali muvubuka nga nneekolera gyange. Zawedde yannyanjula mu bakadde be Joseph Nsibambi e Nalusugga –Gayaza era ne bamunkwasa. Mu bufumbo bwaffe Mukama atuweereddemu ezzadde lya baana 18 nga ku bano kuliko abalongo ba mirundi etaano.

Ku kyalo bankazaako lya “Ssaalongo ow’abalongo ab’emirundi etaano.” Twagula ekibanja e Matugga – Gombe ku kyalo kwe nzaalibwa ne nzimbako ennyumba nga mwe nkulizza abaana bange. Ndi mulimi, muzimbi mpozzi n’okwogerera emikolo. TUZAALA ABAANA Twasookera ku balongo nga balenzi kyokka ne babuuka nga ba myaka ebiri. Wasswa ye yasooka okufa. Twamusanga afi iridde mu buliri. Waayita wiiki nga tumuziise ne Kato n’afa. Ebiseera bino byali bya ntalo nga bbomu zaalinga zikuba olutatadde.

Zino zirabika ze zaabakanga ne zibayitamu nga bawere ekyabaviirako okufa. Twaddamu okuzaala nga ku luno twazzaako omwana omu omu, emirundi esatu. Oluvannyuma twazzaako abalongo Safi nah Babirye ne Umaru Kato nga kati bawezezza emyaka 27.

Babirye mufumbo ate Kato yeekolera mirimu gye era tukola ffembi mu by’okuzimba. Abaana tuzadde tubatabika nga bwe tuva ku abalongo ate tuzzaako omu okutuusa bwe bawedde mu nnabaana. Emigogo gy’abalongo esatu egisembyeyo gy’eddiriηηana, omuggalanda y’atali mulongo”.

 naalongo akamya yazaala emigogo etaano egyabalongo Nnaalongo Nakamya yazaala emigogo etaano egy’abalongo.

NNAALONGO ALAGA BW’ASOBODDE OKULABIRIRA ABAANA BONNA Nnaalongo Zawedde agamba: Abaana bano tubalabirira ng’abaana abalala lwakuba bbo balina omulimu gwamaanyi naddala nga bakyali bato. Ekyannyamba nazaala nkyali muwala muto nga nkyalina amaanyi. Abaana bano okusinga tubadde tubagabirira mmere gye tulima ne balya bulungi ne bahkuta. Tubawa amata obutakonziba gattako okubaliisa emmere erimu ebiriisa ebyenjawulo. Abaana abalongo babeera n’omukisa gwabwe nti abantu babadde babagabira ebintu ebyenjawulo okusobola okukula obulungi.

NFUNA OKUSOOMOOZEBWA Waliwo ekiseera Ssaalongo lwe yatabuka n’andeka mu nnyumba ng’afunyeeyo omukazi, amakanda n’agasimba ku Kaleerwe. Yandekera abaana bano nga bakyali bato okumala emyezi ena. Ekirungi obuyambi yali abuweereza naye olw’okuba nali manyidde okunnyambako ku baana abamu kyambeerera kiseera kizibu. Nagendanga mu nnimiro ne nfuna kye balya okubabeezaawo. Naye oluvannyuma yadda ne tukuza abaana baffe. Wabula yadde alina abaana abalala abawerako ng’abamu benkana n’abange sikirinaako buzibu kuba musajja Musiraamu ate bano baana baffe era tukolera wamu okulaba nga baba bulungi. Ekirala okusomesa abaana bano sikyangu kuba bonna batuuka ekiseera nga balina okugenda ku ssomero nga bw’oba tolina ssente si kyangu. Wabula tugezaako okubaweerera nga n’abalala waliwo abazirakissa ababayambye.

ENGERI GYE TUBAKUZIZZAAMU Abaana baffe tubakuzizza mu ngeri ya kinnansi n’eddiini nga tetwesiba ku kintu kimu. Olwazaala abaana bano saafuna kutya kwonna kuba nnyazaala yaliwo ne balamu bange abalongo emigogo esatu.

Nga bwe bagamba nti abalongo babeera n’omukisa era beenoonyeza ekyokulya, abaana bano tubakuzizza naye ng’abantu batuwa buwi ebintu naffe ne twongerezaako. Ekirala ekituyambye kwe kuba ng’abamu ku balongo basomera ku bbasale ne kituwewula ku fi izi n’okusobola okuweerera bannaabwe. Wabula mu kukuza abaana baffe yadde twabasiba mu kinnansi naye tetunonooza birala ng’okwambala buli omu ayambala ky’asanze teri ebyo nti kubagulira bifaanagana”.

ABALONGO NABAKOLAKO EMIZIZO Kamya agamba nti, ‘Abalongo abange mbayisa mu ngeri ya kiddugavu nti mbakolera emikolo ne babasiba era nga kye kimpeweezezzaako. Bw’obayisa obulungi bakuwa ekyokulya era bafuna abantu ababawa ebintu nga tomanya gye bavudde. Emigogo gye nsibidde mu kibbo nnina okugibikka mu mbugo ne giggumira. Waliwo lwe nafuna obuzibu, emmese zaaluma engoye zange zonna mu kkeesi gye nali nzikukulidde. Bwe nabuuza ku bantu baηηamba ngule embugo nsabike bulungi ebibbo bino eby’abalongo. Bwe nakikola ebintu byange tebyaddamu kuliibwa. Nange okuva olwo siddangamu kugula ngoye wabula ndabira awo ng’abantu bampadde.

 

AMANNYA G’EKIRONGO TWAGAFIISA AWAKA Twagenda okulaba ng’amannya agafaanagana gayitiridde awaka ne tusalawo abaana okuva lw’azaaliddwa awaka okumukazaako erinnya ery’eddiini. Amannya ag’abalongo gaali gatutawaanya era gano bageeyita ku ssomero. Bwe tukuηηaana mu nkiiko z’awaka bayinza okuyita amannya g’abalongo omuli Wasswa, Kato, Babirye, Nakato, Kamya, Kizza, Kityo, Nakityo, Kaggwa, Kitooke      Abasawo baali bankomya - Nnaalongo Nakamya    

 NNAALONGO Nakamya ow’e Kalagala Kyamutakasa e Nakaseke nga mwannyina wa Kamya anyumya bye yayitamu ng’azadde emigogo etaano: Nze mwana omukulu mu famire y’omugenzi Kisenyi e Matugga.

Ekika kyaffe kizadde ate okuzaala abalongo kirabika musaayi ogututambuliramu. Nange nzadde abaana 18 nga kuliko emigogo gy’abalongo etaano. Nasooka kufumbirwa Kikyusa ewa Kasirye Ssendagire gye nazaala abaana bange abakulu basatu nga kuliko omugogo gw’abalongo wabula ne twawukana. Oluvannyuma nafumbirwa Gabdyeri Muyanja e Nakaseke Kalagala gye nazaala abaana bange abasigadde nga kuliko emiggogo gy’abalongo ena. Nasooka kuzaala mwana omu ne nzizaako abalongo. Nazzaako abalongo oluvannyuma ne nzizaako omu emirindi esatu.

ABASAWO BAAGALA OKUNKOMYA Bwe natuuka ku nzaalo munaana abasawo bansaba okunkomya. Wano baze yababuuza oba be bandabirira n’okujjanjaba abaana baffe balyoke basalewo okunkomya. Olwababuuza bino ne banvaako. Nayongera okuzaala era nga wano nazzaako emigogo gy’abalongo ebiri n’abaana abasembayo era nneekomya nzekka okuzaala.

Mukama yannyamba mu kuzaala kwonna nazaala bulungi saafunako kiso ate nga bwe ntuuka mu ddwaaliro mu ssawa bbiri mba mmalirizza okuzaala. Eno sibandaalayo nga nkomawo awaka nga nneekolera mirimu gyange.

Ate bwe mmala okuzaala oluvannyuma lwa wiiki ssatu nga nzira mu nnimiro kulima mmere yange, era nalimanga nabo nga bali ku mugongo. Omwami wange yali afaayo okulabirira abaana nga kimpa amaanyi okuzaala okutuusa lwe baggwa mu nnabaana. Abasomesezza era abamu ku bano basomesa abatendeke, abalala baasalawo kulima era nga bonna bali bulungi, okuggyako omugogo ogwokusatu baabuuka ate ne ku mugogo ogw’okuna Kato yabuuka.

ABALONGO ABAASOOKA TWABAYISA MU KIGANDA

Abalongo be nnasooka okuzaala twabayisa mu ngeri ya Kiganda naye abasigadde twabayisa mu ngeri ya Kizungu nga tubatwala mu kkanisa ne babasabira. Okumanya eky’abalongo twakimala, n’abaana bange nabo batandise okuzaala abalongo gye bafumbiddwa. Okusoomooza kwe nsanga be bantu abaddukira ewange nga bansaba mbakolere emikolo gy’abalongo kyokka nga nange sigimanyi. Abalala balowooza nsobola okubawa oluzaalo lw’abalongo ne beerabira nti kino kiva wa Katonda.

More From The Author

Emboozi z’omuwandiisi endala

Emboozi endala

Twala3 220x290

Aba UPDF balaze ebifo bye baakasuuza...

AMAGYE ga UPDF galaze ebifo ebyali eby’omutawaana bye baakasuuza abakambwe ba Al Shabab, gye baasinziiranga okulumba...

Unity 220x290

Ab’e Buvuma batutte NFA mu kkooti...

ABATUUZE abasoba mu 300 okuva mu byalo eby’enjawulo mu ggombolola y’e Buwooya mu disitulikiti y’e Buvuma batutte...

Kalekayihuraindeepthoughts 220x290

Abaserikale batulugunya batya abantu...

AMERIKA olwatadde ekkoligo ku Kayihura, n’atandikirawo okulaajana nti: Baagala kunzita, baagala kunsaanyaawo….....

Nyiiga 220x290

Poliisi esuuzizza ababbi ente gye...

ABASERIKALE ba poliisi ennawunyi basuuzizza ababbi mmotoka y’ekika kya Ipsum nnamba UAT 194J mwe baabadde batambuliza...

Noda 220x290

Mmotoka ya Kitatta nayo eri ku...

ABDALLAH Kitatta we yabeerera omuyima wa Bodaboda 2010, alina abantu naddala aba bodaboda be yanyiiza ne be yakoleranga...