TOP

Nagaana okunziza awaka okufiira ku kiggya era kati mbuuka

By Musasi wa Bukedde

Added 18th April 2019

Nagaana okufiira ku kiggya ne nva ku b'eng'anda abaali bampaddeyo okufa ne nnoonya abanamponya era kati nze nsomesa abalina akawuka ka siriimu era bw'ondaba owakana nti ye nze eyakoma ku mugo gw'entaana

Hivnalubowa14webusennn 703x422

Nalubowa bw'alabika kati ng'ali mu maka ge

Bya Gladys Kalibbala

Prossy Kevina Nalubowa yali musomesa ku kyalo Mwezi mu Ggombolola y’e Bukomero mu disitulikiti y’e Kiboga mu 1991. Omwaka ogwo ab’ekitongole kya World Vision baakyala mu kitundu kyabwe nga baagala okukebeza abatuuze akawuka ka siriimu n’okubabuulira engeri gye bukwatamu.

“Saalina nsonga eyinza kundowoozesa nti nalina akawuka ka siriimu era nze nakulira okukunga abantu twekebeze. Nagwawo ekigwo okumpa ebivudde mu musaayi nga biraga nti nnina akawuka ka siriimu. Nakaaba amaziga katono ganzigwe mu kiwanga naye nabudaabudibwa ne nkimanya nti eno si y’enkomerero.

alubowa ngali nabamu ku baana balabirira Nalubowa ng'ali n'abamu ku baana b'alabirira

 

Nze eyali aligita, mu nnaku bbiri zokka nga bambuulidde omusujja, okusesema n’okuddukana byonna byannumba era mu bbanga ttono nasala kkiro okuva ku 75 ne ntuuka ku kkiro 40.

Mu 1998 nakubwa kisipi ne mbeera ku kitanda mu Bukomero Health Centre naye nga bangi bajja  okwerolera ku kisipi gwe baali batalabangako. Oluvannyuma lw’omwezi ku kitanda bannyinaze babiri bajja ne bategeeza omusawo nti bansiibule ngende nfiire awaka kuba baali tebakyalaba mugaso gwa kubeera mu ddwaaliro.

We twogerera naakamala emyaka 28 n’akawuka ka siriimu naye bw’ondaba kizibu okukkiriza.

 alubowa ku ddyo bwe yali aweebwa ayibuli mumusomo ogwali e aruga Nalubowa (ku ddyo) bwe yali aweebwa Bayibuli mumusomo ogwali e Garuga

 

Nzirukira e Mulago

Ekya bannyinaze okwagala okunteeka ku biggya nnindirire okufa kyankaabya amaziga era nasalawo kwerwanako nzekka wadde nali kusobola kutuula wadde okuyimirira. Naweebwa amagezi ng’eddwaaliro ly’e Mulago bwe lyali liyambako ku bafunye akawuka kano bwe ntyo ne nsalawo okugendayo. Ambyulensi yali eyagala amafuta ga 30,000/- okuntuusaayo era nazisasula ne bantwala e Mulago kyokka nga sikyategeera.

Nabeera ku ndiri okumalira emyezi etaano ne nzira engulu era ekiseera ekyo kyonna abajjanjabi b’abalwadde abalala nga be bannyamba kuba tewaali weewaffe yamanya gye nagenda.

 alubowa ngatendeka abamu ku bayizi bwe okunyiganyiga omulwadde Nalubowa ng'atendeka abamu ku bayizi bwe okunyiganyiga omulwadde

 

Nanyiigira buli muntu omuli n’abaana bange bonna ne mbeesonyiwa ne nsigala ku Katonda wange gwe nasabanga buli lukedde antaase nzire engulu.

Ebyasinga  okunkyayisa abantu be bazadde abaateesa nkomye okusomesa abaana baabwe kuba baalowooza nti nyinza okubasiiga siriimu.

Ekyewuunyisa nti, ne Klezia gye nali omuweereza nabo bansaba mbiwummule nga batya okubasiiga obulwadde ssinga mbakwatako.  Nga ndi e Mulago, mu September 1998, natuukirira kansala wa TASO Elly Sendi ne mmusaba mbeegatteko nfuuke mmemba era lino lye lyali ekkubo ery’okumpaangaaza n’okutuusa leero.

 

Mulago yali yansiibula nzire eka naye nga siri mwetegefu kudda Bukomero era nasigala mu ddwaaliro muno okutuusa TASO lwe yanonda.

Emirimu gya TASO

Bangi ku bagenda mu TASO - Mulago bammanyi nga Ssenga Nalubowa eyatandikira mu kibiina kya Drama ne babuulira enjiri y’okwekebeza n’okumira eddagala okwetooloola eggwanga.

Mu 2000, Peter Sebbanja yansaba nkole obwannakyewa mu TASO Day Care Centre gye nasanga Resty Nakitende eyannyamba era ne tufuuka baamukwano. Wano wonna nga sirina waakusula era mukwano gwange omugenzi Nakitende ye yantwala mu muzigo gwe ne tubeera omwo n’omwana wa Nakitende naye eyali omulwadde.

 alubowa mu kateeteeyi ke yagula mu wino ngagenda mu musomo e aruga ne mukwano gwe Nalubowa mu kateeteeyi ke yagula mu Owino ng'agenda mu musomo e Garuga ne mukwano gwe.

 

Olumu Sebbanja yannonda okubeera omu ku bagenda okutendekebwa mu kulabirira abalina akawuka ka siriimu wabula kata binneme anti nga sirina na lugoye lwa kwambala ng’ate omusomo gwa myezi esatu. Ebbanga lye namala e Mulago, nalina ka gomesi kamu ne ka lesu era nayozanga kiro ne nneesiba lesu okutuusa ku makya.

Nneeyubula: Nasalawo nnoonye ku mwannyinaze eyali asula e Nsambya era olwatuukayo namutegeeza ensonga lwaki nneetaaga engoye nga bbiri mu bwangu kuba twali twetaagibwa mu musomo mu nnaku ssatu zokka mu maaso.

Abasuubuzi tebatera kuba bangu ku ssente, naye nalowooza nti ensonga yange anaagitegeera. Yakantemerawo nti, teyalina ssente era n’ampa 3,000/- nzireyo ewange.

Mukama yankwatirako kubanga ne mukyala waffe naye yampa 3,000/- era nayitira mu Owino ne ngula ebiteeteeyi bibiri ku 1,500/- buli kimu. Bye nasanga e Garuga nakati nkyabinyumya nga bya kyewuunyo kuba gwe mulundi gwange ogwasooka okusula mu bisenge omuli ekinaabiro, kaabuyonjo, emmeeza kw’otuula ate ne w’oteeka engoye wadde saalina ze nteekawo.

 alubowa nomu ku bawala babeera nabo Nalubowa n'omu ku bawala b'abeera nabo

 

Twalya buli kintu ky’omanyi eky’ebbeeyi, wabula nawunga omwezi ogusooka nga guweddeko bwe bampa 210,000/- nti zaali za kasiimo yange. Wamma emyezi esatu okuggwaako nali mugagga muvundu. Nagenda okuva mu kutendekebwa e Garuga nga nkuguse mu kubudaabuda abalwadde, okubasiimuula n’ebirala bingi. Nange eyagenda ng’oludda olumu omukono n’okugulu byasannyalala nkulula bikulule, ng’enda okuvaayo nga mponye olw’okusiimuulwa kwe nafuna.

Emirimu mu TASO - Mulago

Nga nzizeeyo okukakkalabya emirimu gya TASO era nga bwe ng’enda mu maaso n’okuwa obujulizi ku mbeera yange mu kibiina kyaffe ekya katemba, waliwo Omuzungu gwe nzijukirako erya Bono eyanyolwa ennyo olw’embeera yange. Yambuuza oba kisoboka angulire ekibanja anzimbiremu ennyumba nneme kuddayo mu b’eng’anda zange abampisa obubi.

Eky’okuddamu katono kimbule kubanga amazima nali nange nneetaaga okufuna amaka naye ate twali mu mbeera mbi mu bulwadde ekiseera ekyo nga twetaaga ddagala  era namusaba atugulire eddagala nga bammemba b’ekibiina ffenna awamu nga twali 25 era yakikola ate ng’ekiseera ekyo lyali lya ssente nnyingi nga TASO teririna. Ekinnuma kwe kubeera nti, Omuzungu bwe yatugulira eddagala mukwano gwange Nakitende yazuulibwa ng’embeera y’omubiri gwe yali nnafu nga talisobola era waayitawo akaseera katono n’anfaako n’omwana we.

 

Mu 2002, nafuukira ddala omutendesi w’abalala mu TASO e Mulago nga mbasomesa Aromatherapy, Reflexology ne Body massage okutuusa mu 2014  ekitongole bwe kyantegeeza nti tekikyalina ssente ne ndekeraawo okukola. Wabula nasigala nze Ssentebe w’akakiiko k’abalwadde mu TASO Mulago ng’era nkola nga Community Health Worker ate nga VHT (abasawo b’oku kyalo) e Katooke mu Nansana Municipality, era nkola n’aba Living Goods - Bwaise.

Okukyalira ab'awaka

E Bukomero naddayo nga wayise emyaka etaano mu 2003 era nagendera mu kibiina kya katemba ekya TASO ne tuwerekera aba World Vision nga tugenze okusomesa ku bulwadde bwa siriimu ku kyalo gye nzaalibwa.

Wabula, wadde abaalinga mikwano gyange mu buto tebantegeera nga tubayimbira ennyimba ezibalabula ku siriimu okutuusa eyali abakulira lwe yategeeza ab’ekyalo nti, bazze n’omwana enzaalwa ey’oku kyalo ekyo.

alubowa ngaliko ensonga zakkaatirizaNalubowa ng'aliko ensonga zakkaatiriza

 

Bwe neesowolayo okuva ku kibinja nakulabira amaziga g’abaali mikwano gyange abaali bamanyi nti nafa dda anti n’olumbe lwange baaluliko ne bagabulwa ebiyingula by’ennyama. Saasobola kutuuka mu maka ga bakadde bange Kalooli Ssennono  ne Meresiyana Nalwadda kuba nabo baali baafa dda mu lutalo nga n’omusika enju yagitundamu enzigi n’amadirisa. Wabula amawulire g’okubeera nti nkyali mulamu gaatuuka ku muwala wange eyali yafumbirwa ku kyalo ekyo era bugenda okukya ng’atuuse ku TASO e Mulago okundabako kuba yali muto we naviirayo ne bamugamba nti nafa!

Ebbanga lye mmaze mu TASO nzize nfuna abaana abasuulibwa bannyaabwe ababeera bazze okujjanjabibwa era mpeza abaana 15 be ndabirira. Nawanjagira Mukama mu kiseera kye nali obubi nga sirina ayamba era ne nneeyama nti bw’ampa obulamu ne nzisuuka nange nja kuyambanga ng’obusobozi bwange bwe buli. Nnina ekirooto eky’okudda mu kyalo e Bukomero gye mba mpummulira naye eky’ennaku teriiyo nnyumba mwe nnyinza kubeera. Nneebaza aba TASO abankwatiridde ebbanga lyonna n’okunnyamba okudda engulu era nkubiriza abantu beekebeze bamanye embeera yaabwe bw’eri ku bulwadde buno.

Abali ku ddagala temukoowa, kubanga bwe bulamu bwaffe ate mwekuume obutasiiga balala.

 

More From The Author

Emboozi z’omuwandiisi endala

Emboozi endala

Nwagi 220x290

Amazina n’ennyambala bizaalidde...

Amazina n’ennyambala Winnie Nwagi bye yayolesezza mu ndongo y'abayizi bimuzaalidde akabasa. Yeetondedde abazadde...

Kaputeeniwacranesonyangongaatonerakatikkiroomujoozigweyazannyiddemumuafcon1webuse 220x290

Abalina ebitone mukozese omukisa...

Abazannyi abalina kye mwekoledde muyambe ne bannammwe okwekulaakulanya nga bwe muteeka Uganda ku maapu

Naabagerekangaasomesaabaanamukisakaatewebuse 220x290

Abazade baakusomesebwa engeri y'okuyamba...

Okutendeka omwana mu Kisaakaate ate n'adda eka ng'abazadde tebamanyi ngeri ya kubalambikamu kubeera nga kwoza n'oyanika...

Yawenemunnengabakongolaenkoko1webuse 220x290

Mu kusala enkoko mwe ntandise bizinensi...

Emirimu gye nayitanga egy'abacaafu n'abataasoma mwe nfunye ssente ezinnyambye okutandika bizinensi endala n'okwetuusaako...

Annotation20190722173519 220x290

Banjoman muto wa Bobi Wine alina...

Banjoman muto wa Bobi Wine alina ke yeekoleddewo