TOP
  • Home
  • Emboozi
  • KIRUDDU: Eddwaaliro lya Mulago eryaleeta emiranga mu kitundu eky'emirembe

KIRUDDU: Eddwaaliro lya Mulago eryaleeta emiranga mu kitundu eky'emirembe

Added 24th February 2017

Annyonnyola nti, abantu nabo bangi abajja mu ddwaaliro lino okusinga ku baali basuubirwa ekivaako ebikozesebwa naddala eddagala okuggwaawo amangu kubanga abantu babeera basusse ku baabalirirwa obungi.

 Ed dwaaliro lya Kiruddu nga bwe lifaanana wabweru. Mu katono ku kkono, y’akulira eddwaaliro lino Dr. Charles Kabugo.

Ed dwaaliro lya Kiruddu nga bwe lifaanana wabweru. Mu katono ku kkono, y’akulira eddwaaliro lino Dr. Charles Kabugo.

Bya HERBERT MUSOKE

BANGI bajja basinda nga bwe bakekejjana. Abalala bajjira mu bugombe obukaaba nga bulinga obutegeeza bonna ababuwulira nti mutere mwesege, ono obulamu bwe buli ku kaguwa.

Bwe wayita akaseera eyazze asinda nga bw’akaaba omulaba ng’addayo ng’amwenya.

Kyokka waliwo n’abo abaddirirwa emiranga n’okwaziirana nga basenvudde.

Gano ge maloboozi amapya era agatiisa agasaanikidde Kiruddu e Buziga ne gakyusa ekitundu ekyali ekisirifu era eky’emirembe.

Nkwanirizza ku ddwaaliro ly’e Kiruddu abangi lye bayita Mulago Omupya. Baliyita Mulago omupya kubanga obujjanjabi omuntu bwe yasuubiranga okusanga mu ddwaaliro e Mulago obusanga eno era bangi abagenda e Mulago ne babasindika Kiruddu.

Eddwaaliro lino ppya kubanga lyatandika okukola omwaka oguwedde. Bw’otuuka ku ddwaaliro e Kiruddu, olina kusooka kweyanjula ng’owaayo ebikwogerako naddala densite ey’eggwanga okukakasa nti ddala omuntu ayingira mutuufu n’okwongera okunyweza ebyokwerinda.

Mu kiseera kino ng’eddwaaliro lya Mulago liddaabirizibwa, Kiruddu lye litwalibwa nga Mulago era abalwadde abeetaaga obujjanjabi naddala ku ndwadde ez’amaanyi gye basindikibwa.

Okutuukayo ng’ova mu ppaaka olinnya mmotoka ezidda e Salaama - Munyonyo ne zikuteeka ku ddwaaliro wennyini.  Mu kiseera kino mmotoka zitwalirawo 1,500/-.

Akulira eddwaaliro lino, Dr. Charles Kabugo, agamba nti olw’okuba eddwaaliro lino si ddene kutuuka ku Mulago, waliwo obulwadde obutakolebwako mu ddwaaliro lino ng’abalwadde ababulina basindikibwa mu malwaliro amalala nga Kawempe kuba nalyo Mulago alina enkolagana eyatandikibwawo ne KCCA egatwala.

Ab asawo (abambadde ebyeru) nga bajjanjaba omulwadde e Kiruddu mu ddwaaliro.

 

 Obulwadde obukolebwako

1 Abayidde omuliro ogw’ebika byonna omuli okwokererwa, okuggya amazzi oba ebiyiika ebyokya, asidi n’ebirala byonna.

2 Obulwadde bw’ensigo.

3 Obulwadde bw’olususu obwa buli kika.

4 Ssukaali.

5 Puleesa

6 Amabwa g’omu lubuto (Alusa).

7 Obulwadde bw’obwongo ng’okusannyalala wabula abatabuse obwongo tebabakolako.

8 Obulwadde bw’omutima

9 Obulwadde bw’amawuggwe omuli akafuba, okukolola.

10 Omusujja omuli ogw’ensiri, ogw’omu byenda, mulalama n’emirala.

11 Obulwadde bw’ekibumba.

12 Okukeberwa munda okutandikira mu mumiro okutuuka mu byenda okuyita mu kapiira.

13 Ezimu ku ndwadde z’amagumba naddala ebinywa n’ennyingo wadde ng’amagumba gennyini ate tebagakolako.

14 Obulwadde bw’omu kifuba.  

Em u ku ambyulensi ezitambuza abalwadde abayi.

 

Kiriniki ezibeerayo ku nnaku ez’enjawulo

  • Ku Mande wabeerawo kiriniki ya puleesa.
  • Ku Lwokubiri bajjanjaba ensigo n’obulwadde bw’omutima.
  • Ku Lwokusatu kujjanjaba omukka mu lubuto ne ssukaali.
  • Ku Lwokuna wabeerawo kujjanjaba balwadde ba mutima n’obulwadde bw’omu musaayi.
  • Ku Lwokutaano abalwadde b’akawuka ka siriimu, abalwadde b’ekibumba, ab’ennyingo.
  • Ate nga kiriniki y’olususu ebeera nzigule wiiki yonna Abalwadde bangi tebannamanya malwaliro gakugendamu

Okusoomoozebwa

Okusinziira ku Dr. Kabugo, waliwo okusoomoozebwa kw’abantu abajja mu ddwaaliro lino okufuna obujjanjabi ng’oluusi si be balina okububawa okusinziira ku nteekateeka z’eddwaaliro lino.

“Tufuna okusoomoozebwa nga batuleetedde abantu abalina obulwadde bwe tutalinaako basawo bakugu mu bwo ng’abakyala abazaala kubanga obulwadde bw’abakyala bwonna tetubukolako.

Poliisi nayo emanyi okukwata abalwadde b’emitwe n’ebatuyiira wano ate nga tetubakolako balina kugenda Butabika olwo ne tutawaana nabo okubafulumya”, Dr. Kabugo bw’agamba.

Annyonnyola nti, abantu nabo bangi abajja mu ddwaaliro lino okusinga ku baali basuubirwa ekivaako ebikozesebwa naddala eddagala okuggwaawo amangu kubanga abantu babeera basusse ku baabalirirwa obungi.

“Bw’otwala ekyokulabirako ky’abalwadde abalina okuweebwa ebitanda abaabalirirwa, balina kubeera 170 mu kiseera ekimu kyokka mu kiseera kino okutwalira awamu tubeera n’abalwadde 250”, Dr. Kabugo bw’annyonnyola.

Ayongerako nti, kiriniki nazo zijjuza abantu okugeza ssukaali abeera n’abantu abasukka mu 300, awakebererwa wabeerawo abantu abasukka 150, abeetaaga okuyambibwa amangu tufuna wakati wa 50 ne 70 olunaku nga bano bava mu buli kitundu kya ggwanga.

“Tukyalina okusoomoozebwa kw’abajjanjabi abangi abayingira eddwaaliro buli kiseera ne bavaako okwonoona ebikozesebwa naddala ebitanda, okusaasaanya obulwadde okugeza akafuba oba ssinga wabeerawo ekirwadde ekibaluseewo kizibuwala okulwanyisibwa kuba abantu abajja mu ddwaaliro basobola okufuluma nakyo ne bakitwala gye babeera oba okukireetera omulwadde ne bamwongera obulwadde obulala”, Dr. Kabugo bw’annyonnyola.

Okusinziira ku Dr. Kabugo, abantu abaliraanye eddwaaliro bakyalimu ensisi y’abantu abafa kyokka agamba nti kino balina okukimanyiira kuba eddwaaliro lye baliraanye ddene okusinga eryaliwo eryali liddukanyizibwa KCCA.

“Abantu abafa 90 ku 100 bafa mu ssaawa mukaaga nga baakatuusibwa mu ddwaaliro. Kino kiva ku balwadde okubalwisa okutuusibwa mu ddwaaliro ate abalala babatereka awaka bwe balaba ng’embeera etabuse olwo ne babaddusa mu ddwaaliro nga balowooza abantu bwe banaawulira nti omulwadde afiiridde waka kiggya kulabika bubi ne batawa musawo mukisa gwa kutaasa bulamu bwa muntu oyo”, Dr. Kabugo bw’agamba.

 

Eddwaaliro lyassibwamu lifuti

Eddwaaliro lino lyazimbibwa mu ngeri eyanguyiza abalwadde n’abajjanjabi okulitambuliramu naddala okuva wansi okutuuka mu kalina eza waggulu nga mulimi lifuti ezikusitula okukutuusa w’olaga mu lutemya lwa liiso.

Mu ngeri y’emu, abantu abaliko obulemu nabo baalowoozebwako ng’awayitirwa okutuuka waggulu tewali madaala okuggyako amakubo agaakolebwa nga gakkirira n’okwambuka ng’aliko obulemu asobola okwekulula oba okuvuga akagaali ke bulungi okutuuka yonna gy’alaga okufuna obujjanjabi.

Dr. Kabugo agamba nti, mu ngeri y’emu baafuna n’ebirala ebitasosola ng’abantu abaliko obulemu basobola bulungi okubikozesa nabo ne bafuna obujjanjabi okutuufu.

Agamba nti, balina abasawo abakugu abamala era buli mulwadde afuna okubudaabudibwa kwe yeetaaga ekiseera kyonna.

“Ng’amalwaliro amalala mu Uganda, waliwo ebika by’eddagala ebimu lwe biggwaawo kyokka wadde ng’omuntu abeera azze n’atafuna ddagala, omusawo amukebera era n’amubuulira ekimuluma n’eddagala lye yeetaaga waakiri n’ategeera eky’okukola”, Dr. Kabugo bw’agamba.

Mu ngeri y’emu agamba nti ebikozesebwa nabyo bikyaliwo mu kiseera kino omuli emifaliso, ebitanda n’ebirala era abalwadde bafuna empeereza ezisinga obulungi mu ddwaaliro lino.

More From The Author

Emboozi z’omuwandiisi endala

Emboozi endala

Abakulembeze baloopedde Kis...

ABATUUZE mu Kisenyi n’abasuubuzi abatundira ebyamaguzi ku nguudo balaajanidde dayirekita wa Kampala omuggya Dorothy...

Amasannyalaze gakubye babir...

Entiisa yabuutikidde abatuuze ku kyalo Wantoni mu Mukono Central division, Mukono munisipaali, abasajja babiri...

Loodi Meeya Erias Lukwago ngakyazizza dayirekita wa Kampala omuggya, Dorothy Kisaka

Loodi meeya akyazzizza dayi...

  Ababiri basoose mu kafubo mu ofiisi za Loodi Meeya okumala essaawa bbiri nga bateesa. Lukwago yamwanjulidde...

Gav't etandise okugabira Ba...

GAVUMENTI etandise okugabira Bannakampala masiki eziyamba okutangira ssenyiga omukambwe kyokka abamu ku ba LC abaazikwasiddwa...

Kazinda ng'aleeteddwa mu kkooti

Kazinda ayolekedde okuyimbu...

EYALI omubalirizi omukulu mu ofiisi ya Katikkiro wa Uganda Geoffrey Kazinda ayolekedde okuyimbulwa mu kkomera e...