Dr. Kigozi alaze emirimu eginaafuna mu 2014

NGA tutandika omwaka gwa 2014, buli muntu alina pulaani oba ebintu bye yandiyagadde okukola mu mwaka ogujja nga byamulema mu guno oguggwaako olw’ebbula ly’ensimbi n’ebizibu ebirala.



 Bya MARGARET ZIRIBAGGWA

NGA tutandika omwaka gwa 2014, buli muntu alina pulaani oba ebintu bye yandiyagadde okukola mu mwaka ogujja nga byamulema mu guno oguggwaako olw’ebbula ly’ensimbi n’ebizibu ebirala.

Ekibuuzo ekiri ku mumwa gwa buli muntu, kiri nti ssente zinaava wa?, Kiki ky’osobola okukola okulaba ng’ofuna ssente okuyita mu mwaka guno obulungi wamu n’okutuukiriza ebirooto byo.

Omukugu mu byenfuna Dr. Maggie Kigozi akuwadde ebintu by’osobola okukola omwaka guno oleme kuguyita lyaka wabula gubeere ogw’obuwanguzi gy’oli.

Obulimi:

Okulima tekukwetaagisa kubeera na ttaka liryo wabula osobola okupangisa omuntu n’osobola okulimirako ate n’ofuna amagoba era abakikoze bangi basobodde n’okugula ettaka eryabwe.

Ebintu ebikula amangu mulimu enva endiirwa nga nakati, ebbuga, emboga nga bino bya ttunzi.

Ennaku zino abantu bettanira nnyo okulya enva endiirwa nga bw’obeera ozirimye tojja kwejjusa.

Ennyaanya, bbiring’anya , entula n’ebivaavaava ebirala birungi okulima kubanga bitwala ebbanga ttono ate tebidiba. Osobola okusimba kasooli n’ebijanjaalo bino birungi okulima kubanga bwe batabigula nga bibissi osobola okubikaza.

Osobola n’okusimba olusuku kubanga omwaka gugenda okuggwaako ng’otandise okunoga ssente. Ekirungi ku lusuku osobola okusimba ebijanjaalo mu bitooke ne bikula bulungi olwo omwaka ne gukutambulira bulungi.

Obulunzi:

Osobola okulunda enkoko ng’omulunzi w’enkoko tafiirwa ng’oggyeeko okufunamu amagi enkonko ezitunda n’ofunamu ensimbi.

Wabula ekisinga obukulu kulaba ng’enkoko zirabirirwa bulungi okusobola obutabulwa katale.

Abagamba nti bwe bamala okulunda enkoko babulwa akatale, Dr. Kigozi agamba nti kyandibadde kirungi okutuukirira aba wooteeri oba kkampuni ennene.

Totya kwegenderayo kubanga babeera banoonya enkoko ate n’abalunzi nga nabo banoonya babagulako.

Obulambuzi:

Abalambuzi buli olukya beeyongera okujja mu Uganda. Ebintu bye baagala mulimu eby’emikono ng’emikeeka, obutulako ebikopo n’amagiraasi, eby’omu bulago ebikoleddwa mu mbira ezaffe ezirimiddwa wano.

Waliwo ebifo ebyobuwangwa ebyetaaga okulongoosa mu bifo eby’enjawulo olwo ne mu biranga abalambuzi ne batandika okubikyalira. Okugeza mu Buganda mulimu ebifo bya Bassekabaka mu bitundu eby’enjawulo ebisobola okufuuka eky’obulambuzi.

Abantu abaliraanye ebifo bino bafunamu nga batunda ebintu bye bakolera mu maka gaabwe ate n’okutunda eby’okulya omuli ebibala ng’amenvu, amapaapaali n’ebirala.

Ennyumba:

Waliwo abalina ennyumba ezaali eza famile nga mu kiseera kino abaana tebakyaliwo. Ennyumba eno osobola okugirongosa n’osuza abalambuzi.

Oyinza okukiraba ng’ekizibu kyokka kisoboka era abantu bangi abakikoze ne bafunamu ensimbi.

Ennaku zino abantu abamu abajja kuno okulambula baba baagala bapangise nnyumba nnamba kasita obateerawo obukuumi obumala nga tewali agenda kubatawaanya.

Bino bikulu nga tonnatandika kukola:

Olina okusooka okufuna okutendekebwa oba okusomesebwa mu mulimu gw’ogenda okukola.

Okusoma bakwanguyiza kubanga waliwo omisomo egy’ennaku ettaano egitegekebwa, ng’ogenda okugivaamu ng’otegedde ekintu ky’ogenda okukola. Eikirungi mu misomo gino bakubuulira akatale gye kali wamu n’engeri y’okukuuma ebintu byo nga biri ku mutindo.

Ebimu ku bitongole ebisomesa mulimu; Uganda Investment Authority, Enterprise Uganda, Uganda Revenue Authority, Uganda Change N’ebirala.

Dr. Kigozi agamba nti waliwo emirimu emirala gyatayogeddeeko kyokka bw’ogenda okusoma n’ozuula nti kye bakugamba kisoboka ate nga n’akatale weekali tewali nsonga ekugaana kugenda mu maaso.

Dr. Kigozi alaze emirimu eginaafuna mu 2014