Ekibalo ekikulaga bw’onoofuna mu kulunda enkoko z’ennyama

By Herbert Musoke

Ssaalongo Robert Sserwanga owa Agrarian Systems Ltd leero akubalira n’okukulaga engeri gy’olina okuliisa enkoko z’ennyama, ssente z’oyinza okusaasaanya.

Manaya 350x210

Ssaalongo Robert Sserwanga owa Agrarian Systems Ltd leero akubalira n’okukulaga engeri gy’olina okuliisa enkoko z’ennyama, ssente z’oyinza okusaasaanya.

Abantu bangi bagenda mu kulunda enkoko z’ennyama kubanga zikula mangu ate nga n’akatale kaazo weekali ekitegeeza nti omulunzi afuna ssente ez’amangu.

Bingi ebikyuka okugeza mu kiyumba ekya ffuuti 10 ku 15 olundiramu enkoko z’ennyama 150. Bbeeyi y’ebikozesebwa omuli emmere, ebiriirwamu, ebinywerwamu, obukoko bwennyini n’ebirala bisinziira ku kifo w’ogula n’omutindo gwabyo.

Enkoko z’ennyama zirina endiisa za mitendera esatu okuli; obuto (Starter), obwa wakati (grower) n’emaliriza nga zikuze (Finisher), nga buli mutendera gulina ebyagwo. Wiiki bbiri nga tonnazireeta olina okuba ng’omaze okuteekateeka bbuluda.

Akakoko akamu ak’olunaku olumu kagula wakati wa 1,500/- ku 2,000/- okusinziira ku lulyo ne kkampuni gy’oguze. Mu bbuluuda twagalamu ebbugumu ery’ekigero, empewo emmere n’ekitangaala.

Obukoko 80 bujja kubeera mu kasenge ka bbuluda ka mmita 5 ku 5. Tokola kiyumba kigazi ekya bbuluuda kubanga kijja kukutwalako ssente nnyingi okukibugumya.

Olina okugenda ng’ogaziya ng’enkoko bwe zikula ate nga bw’okendeeza ne ku bbugumu. Mu kiseera kino emmere erina okuba nga ya mutindo enkoko n’esobola okusituka obulungi n’obutalwalalwala.

Mu kiyumba ky’enkoko 150 osobola okussaamu ebiriirwamu bitaano n’ekinywerwamu kimu era zigenda kukutwalako 350/- okugema.

Waliwo emmere etundibwa nga ntabule eno eba nnungi kuba abasinga bagissaamu ebirungo ebiyamba enkoko obutalwalalwala. Buli kkiro ku mmere gy’oguze ejja kuba wakati wa 1,400/- ne 2,400/-.

Endiisa

Enkoko olutuuka ku ffaamu, ogenda kugiwa emmere ya ‘Starter’ okumala ennaku 10. Wano buli kakoko kalya wakati wa gulaamu 250 ne 500 era nga buli kkiro egula wakati wa 1,800/- ne 5,200/-.

Oluvannyuma lw’ennaku 10, otandika okuziwa ‘Growers’ okuva ku lunaku lwa 11 okutuuka ku lwe 22 olwo n’ozizza ku ‘Finisher’. Wano buli nkoko erya wakati wa kkiro emu n’ebbiri. Buli kkiro egula wakati wa 1,500/- ne 2,800/-.

Okutandika ku lunaku lwa 23 okutuuka ku lwa 42 enkoko zo ez’ennyama ziriise emmere ya Fisnisher . Buli nkoko erya wakati wa kkiro ssatu n’ennya (3-4) era nga buli kkiro egula wakati wa 1,500/- ne 2,500/-.

Enkoko zo zigenda kuba zituuse okutunda. Mu kuliisa kwonna kakasa nti enkoko zo zirina emmere emala n’amazzi amayonjo.

Enkoko emu okuva ku lunaku olusooka okutuuka lw’ogitunda (wiiki 42) eba enywedde liita mukaaga n’ekitundu. Jjukira nti enkoko eno ogirunda kufuna nnyama gy’ogenda okutunda ofune ssente. Noolwekyo giwe emmere ofune ennyama.

Okusobola okumanya oba nga ddala enkoko zo zikuwa ennyama gy’ozaagalamu, osaanira okuzipimira. Ku lunaku lumu akakoko kazitowa wakati wa gulaamu 35 ne 40.

Ku nnaku musanvu kazitowa okusukka gulaamu 150, ku nnaku 14 kazitowa gulaamu 400, ku nnaku 21 kazitowa gulaamu 800, ku nnaku 28 erina okuzitowa okusussa kkiro namba.

Ku nnaku 35 esuubirwa okuba ng’ezitowa kkiro emu n’ekitundu nga wano w’otandikira okutunda ate ku nnaku 42 erina okuba mu kkiro bbiri n’okusukkamu.

Kibeera kirungi okutunda enkoko zo mu kkiro ng’omaze kuzisala mu kifo ky’okutunda enkoko ennamu kubanga kino ng’oggyeeko okukufiiriza ssente okutunda enkoko ennamu, kireeta abaguzi mu biyumba byo ekigenda okukuviirako okuyingiza ababbi abagenda okubba enkoko zo.

Mu ngeri y’emu kiyinza okukuviirako okufuna obulwadde okuva ku baguzi.

Okutunda

Enkoko y’ennyama etundibwa wakati wa 9,000/- ne 10,000/-. Ssinga otunda nnamu kyokka ng’osoose kugipima buli kkiro ya 5,500/- .

Ate ssinga obeera otunda nsale mu kkiro, buli kkiro egula 7,500/- oba 8,000/- ekitegeeza nti enkoko ssinga ebeera ezitowa kkiro bbiri ogifunamu 15,000/- oba 16,000/-.

Enkoko y’ennyama okugikuza okutuuka okutundibwa etwala wakati wa 6,500/- ne 7,500/- era amagoba gaayo gali wakati wa 1,500/- ne 3,000/-.

By’olina okumanya nga tonnalunda

1. Okusookera ddala kakasa nti olina akatale.

2. Kakasa nti olina obusobozi obutuuka ku katale mu bwangu

3. Olina okuba ne w’oggya ebikozesebwa ng’emmere. 4. Olina okusigala ng’olunda okukuuma akatale k’ofunye.