Abakazi bawadde ensonga lwaki tebambala buwale

By Musasi wa Bukedde

“Okwambala empale enkyamu, atagyambalidde ddala asinga"

Kawale1 350x210

OYINZA okuguyita omusono oba obugwenyufu, naye omuwendo gw’abakazi n’abawala abatayambala obuwale oba kayite ‘akabikka omulalu’ buli olukya gweyongera.

Wano mu Kampala, abawala abatagwa biduula bangi tebakyatawaana kwambala buwale nga beekwasa nti bubanyiga, bubasiiwa ate abalala bagamba nti busala mu ngoye zaabwe ekirabika obubi, kwe kusalawo okubwesonyiwa.

Tolowooza nti omuze guno guli mu Kampala oba nti guli mu bawala bato bokka. Okusinziira ku lupapula lw’amawulire olwa Daily Mail olw’e Bungereza, abakazi bangi abatakyayambala buwale nga beekwasa nti bubalwaza.

“Okwambala empale enkyamu, atagyambalidde ddala asinga, ” bwatyo, Dr. Nicholas Raine-Fenning, omusawo w’abakyala era nga musawo omukugu eyeebuuzibwako ku ndwadde z’abakyala okuva mu Fertility Clinic Nurture, mu Nottingham bw’agamba.

 muwala mu kiteeteeyi ekiraga omubiri kyatayambaliddeemu kawale nnaku zino abawala bayize omuze gwobutayambala buwale nga beekwasa ensonga ezitali zimu Omuwala mu kiteeteeyi ekiraga omubiri ky’atayambaliddeemu kawale. Ennaku zino abawala bayize omuze gw’obutayambala buwale nga beekwasa ensonga ezitali zimu.

 

Annyonnyola nti matiiriyo ezimu ezikolebwamu obuwale naddala ensangi zino za bicupuli.

Ekirala langi ze bateekamu n’ebirala bingi zandivaako abakyala okufuna yinfekisonizi ezibatawaanya ennyo, okulumwa olubuto, amawanika g’omu bbunwe okuseeseetuka n’obuzibu obulala bungi.

Ensonga endala ze bawa ezibagaana okwambala obuwale mulimu;

1 Waliwo lw’oyambala akawale ne kakunyiga oba okukusala. Sharon Stone omuzannyi wa fi rimu mu Amerika agamba nti gye yakomanga okugejja ng’afuna obulumi buli lw’ayambala akawale, kwe kubuvaako.

Agamba nti bwe yakomya okubwambala n’afuna emirembe ate nga tewali asobola kumutegeera nti takambadde kuba ayambala ngoye ezikoma wansi w’amaviivi.

2 Obuwale buyinza okuleetera yinfekisonizi z’omu bukyala. Kino oyinza okulowooza nti kyakusaaga, naye waliwo abakazi abagamba nti omukazi okuba omulamu obulungi talina kwambala kawale, kuba oluusi babuyonja bubi ne bubalwaza.

Vanessa Fernandez, 35 agamba nti yakoma okwambala obuwale emyaka ebiri egiyise oluvannyuma lw’okufuna yinfekisonizi z’omu bukyala olutata n’akizuula nga ziva ku buwale kwe kubwesonyiwa.

3. Obuwale obumu buvaamu langi. Dr. Nicholas Raine-Fenni agamba nti abakyala abamu tebakyayambala buwale oluvannyuma lw’okukizuula nga buvaamu langi ekibatiisa nti gye bakoma okubwambala bwandibaviirako okulwala mu bukyala n’obulabe obulala.

Essira basinga kulissa ku buwale obuddugavu nga bagamba nti eddagala lye bakozesa okubufuula obuddugavu libeeramu ekirungo kya “ paraphenylene diamine (PPD)” nga kino kye kikozesebwa mu ddagala eriddugaza enviiri ne mu kukuba tattu.

Bw’oyambala akawale nga kavaamu eddagala ne likugenda ku lususu liyinza okukusiiwa oba n’obutuka. Oluusi olususu luyinza okumyuukirira, oba okuyiwa obulwadde bw’ekitiko mu bukyala.

4 Waliwo lw’oyambala akawale ne kasala ne kayita mu lugoye ekimalako emirembe. Aalia Chaudry, 45, okuva mu Hertfordshire agamba nti mu kusooka yayambalanga obuwale bw’oluwuzi kuba tebusala mu ngoye, naye nga bumukaluubiriza kwe kuviira ddala ku kwambala obuwale.

 

 

Lwaki oteekwa okwambala akawale k’omunda?

Dr. Flavia Matovu Kiweewa omusawo w’abakyala ng’akolera Mulago agamba nti akawale k’omunda kayamba okubikka obukyala ne butayingiramu bicaafu n’okukuuma embubi z’obukyala ez’oluwewere.

Omukazi atayambala kawale abeera n’emikisa mingi egy’okufuna yinfekisonizi naddala ng’akozesa ebifo eby’olukale nga mu takisi, entebe z’omu ofiisi ne mu bifo ebirala.

Agattako nti akawale era kayamba okukwata paadi singa omukyala abeera mu nsonga ekimusobozesa okutambula nga teweekomomma.

 

Ebika by’obuwale abakyala bye basinga okwettanira mulimu; Dr. Prossy Bulega omusawo w’abakyala okuva mu Royal Domiciliary Clinic e Sseguku agamba nti waliwo obuwale obubikka akabina konna obumanyiddwa nga ‘mothers Union’. Buno bwe businga naddala nga bwa ppamba.

Waliyo ‘French pants’ nga zitera kuba za butimba. Eno bw’ogyambala ekitundu ky’akabina ekya wansi kisigala wabweru.

Bikini. Zino zibeera n’obuwuzi mu mabbali naye nga zibikka mu maaso n’emabega.

G ne T- string. Zino zibikka mu maaso wokka olwo akawuzi ne kayita wakati mu kabina. Zino zitera kwambalwa bawala. Era nga zino ze zimu ku bika by’obuwale omukazi z’asaanidde okwambalira omwagalwa we mu kisenge.

Dr. Emmanuel Bukalu, omusawo w’abakyala okuva mu Zziwa Memorial Medical Centre e Bweyogerere agamba nti si kirungi kwambala buwale bw’obuwuzi okumala ekiseera ekiwanvu kubanga buli bw’otambula, obuwuzi bukuuta ku mbubi z’obukyala ez’oluwewere ekiyinza okukendeeza obwagazi.

Dr. Bulega agamba nti omukazi bw’aba olubuto, mu myezi esatu egisooka n’esatu egisembayo oluusi yeetamwa obuwale olw’ebbugumu lye baba nalyo.

Olive Nambooze Sekaaya abudaabuda n’okuteekateeka abafumbo mu kkanisa y’e Sseguku agamba nti abawala b’ennaku zino beetaddemu omuze gw’obutayambala buwale ekitali kirungi kuba kiweebuula ekitiibwa ky’omukazi.

“Obuwale obwo bulina engeri gye busikiriza omusajja nga muli mu kisenge. N’olwekyo si kirungi butabwambala,” Nambooze bw’agamba.

Agattako nti omukyala naddala omufumbo alina okwambala n’aggumira ng’atandikira ku ngoye ez’omunda omuli obuwale, obuleega, ppeti ne kalonda yenna.

Agamba nti olina okwambala akawale akakubikka obulungi wenna. “Omukyala omufumbo sikuwa magezi kugula buwale buno obw’oluwuzi okuggyako ng’omwami we y’akamugulidde. Buli lw’oyambala akawale bwe kati kabonero akalaga nti oli mwetegefu okugenda mu kikolwa