Abakugu baleese obukodyo obwongera ku ttama ly'omukyala

Abakugu baleese obukodyo obwongera ku ttama ly'omukyala

BULI kintu ekirabika obulungi kinyuma okutunulako. Bwe lityo n’ettama ly’omukyala oba kiyite ekinyi bwe likyamula abasajja nga balitunuddeko nga likukunadde nga lumonde mu kikata.

Olw’okuba ettama lirina enkizo mu kwongera okulabisa omukyala obulungi, baanabawala ensangi zino beegumbulidde omuze gw’okwambala ‘amatama’ amakolerere okusobola okulabika obulungi n’okutengula abasajja.

Nga bw’olaba obubina ne hipusi abawala bye bambala ensangi zino n’omutunulako ng’olaba Omuhima awedde emirimu, sso nga ye Nakabiri, n’ettama lino balyambala olwo ne beenyiga mu mpale ez’obupati ezibakwata okukamala olwo abasajja abamulaba ne batandika okwebuuza ekiri mu ndabada.

Olw’okuba abasajja ensangi zino batambulira ku ηηombo ya ‘Teeka ssente w’olaba..”, abasajja bwe balaba omuwala ayambadde mu ngeri eno era nga ne gy’alaga alabayo, tayinza butagwa kasawo amuteekemu ezize kuba ky’aba ateekako aba akiraba.

Ettama lino lijjirako n’akatto akasinga okutengula abasajja kubanga omukazi alina akatto kano buli lw’ayambala ebimukwata naddala empale aba ayolesa bulungi kyalinawo.

Ssenga Justine Nantume agamba nti ettama kintu kikulu nnyo ku mukyala kubanga ng’oggyeeko okumulabisa obulungi mu ngoye, likola kinene mu kunyumisiza abasajja nga bali mu kaboozi. “Buli mukazi azaalibwa alina ettama era abamu bakula nago ate abalala ne gagenda nga geeveera n’osanga omu nga bw’omutunulako abeera alina oluwonko nga takyalina wadde.” Omukazi alina ettama bw’ayambala empale empanvu ng’emukutte bulungi ayinza okussa abasajja b’ayitako amabbabbanyi anti abeera aboobedde bulungi mu kitundu ekyo nga kino kye kireetera abaami okukuba obufaananyi nga bwe babwoza.

Ettama lino lirina engeri gye liyamba omukyala okunyweza omwami nga banyumya akaboozi wamma omwami n’anyumirwa okukamala. Mu mbeera y’okunoonya omukyala ettama likola kinene omwami bw’aba amanyi bulungi eby’omukwano ly’atandikirako okuyisa engalo mpolampola naye atalina ttama ekisooka aba mukalubo ate ng’obukyala bwe buli munda nnyo ekikaluubiriza omwami mu kiseera ky’okumunoonya.

Nantume agattako nti ettama eryo omusajja omukugu mu mukwano kw’amanyira ekika ky’omukazi gwali naye okugeza bw’akusanga ng’olina ettama lyo bulungi akimanya nti tobadde nnyo na basajja bangi n’akimanya nti olabika weekuuma era n’akimanya nti olabika oli muntu eyeefaako mu mbeera z’ekikyala zonna.

EBIKENDEEZA OBA OKUMALAKO ETTAMA

1 Okwegatta ennyo; Kino kimalirako ddala ettama naddala ng’omukazi yeegatta n’abasajja nga banjawulo olutatadde kubanga buli musajja alina enkola ye.

Mulimu abaagala ennyo ak’e Mbarara naye nga tebamanyi kye bakola era kano kasobola okulitwalira ddala nga bw’olaba emmumbwa bw’ekendeera ng’osussizza okugisira.

2 Obuwale bw’omunda; abakazi balina obuwale bw’omunda obubakwata ennaku zino ne baba ng’abatuzze ekitereke ku kaliya y’eggaali nabwo bulina engeri gye bumalako ettama kubanga ekifo kiba tekyetaaya bulungi.

3 Okwemanyiiza okunaaba amazzi agookya nakyo kikosa ekitundu kino. Obukyala tebwetaagira ddala kunaaba mazzi gookya kubanga ennyama yaabwo egonda nnyo okusinga ebitundu by’omubiri ebirala. Kale amatama gabeera n’entondo era bw’ogakuluusanya nga geeveera.

4 Okuzaala. Omukazi bw’azaala afuna enkyukakyuka nnyingi ku mubiri era n’amatama gakosebwa okuzaalibwa kuba omukyala bw’azaala anyigibwa n’amazzi agookya ennyo omubiri gwonna omuli n’obukyala, ekiyinza okukendeeza amatama.

EBIKOLA AMATAMA OBA OKUGAZZAAKO 

Omukazi yandisaanye okubeerako obwereere nga tali mu kawale, waakiri n’afunayo ennaku nga ssatu mu wiiki n’abeerako obwereere. Empale ezo ezikwata ennyo omukyala buli kaseera zibakosa.

Weewale amazzi agookya kubanga kye kimu ku bimalako amatama g’obukyala.

Omuzigo omuganda nga tegugattiddwaamu birungo birala nagwo gukomyawo amatama. Ssinga ogufuna n’ogukozesa emirundi ebiri buli lunaku kisobola okukuyamba okukomyawo ettama.

Okwewala okwesiiga ebizigo ku bukyala, teri kizigo kirungi ku bukyala kuba birimu ebintu bingi ebikosa obukyala.

Ekiyondo ekyeru nga kibuguma nakyo bw’okifuna n’ovumba mu kitundu kino nakyo kikomyawo amatama. Kino ssinga okikola emirundi ebiri osobola okukomyawo ettama.

‘Plain Yoghurt’ (soma yogati) oba bbongo atagattiddwaamu kintu kyonna ayamba okuzza amatama. Ono naye bw’omufuna n’omuyisaayo mpolampola olunaku emirundi ng’ebiri naye ayamba amatama okudda.

OMUGASO GW’AMATAMA:

1 Omukazi alina ettama anyuma okutunulako ne bw’aba yeeyambudde era omusajja olumutunulako agenderawo mu muudu. 2 Ettama liyamba omukyala okunyweza obusajja, kino omukyala kimuyamba okuwulira obulungi munne.

3 Ettama liteeka mangu omukyala mu mbeera y’obwagazi, olwokuba omusajja kw’atuusiza omukono era ayanguyirwa okuliyisaako engalo omukazi n’afuna mangu obwagazi