TOP
  • Home
  • Emboozi
  • Engeri ennyangu gy'okola sabbuuni mu biwata

Engeri ennyangu gy'okola sabbuuni mu biwata

Added 9th September 2015

ENSAASAANYA esinga obunene omuntu gy’akola esookera waka era ssente z’akameeza zaawukanyizza abafumbo bangi kuba ze zigula ebyetaago omuli ne sabbuuni.

Bya RUTH NAZZIWA

ENSAASAANYA esinga obunene omuntu gy’akola esookera waka era ssente z’akameeza zaawukanyizza abafumbo bangi kuba ze zigula ebyetaago omuli ne sabbuuni.

Okwewala bino byonna funa omulimu gw’omu mutwe gw’osobola okukola n’oyingiza ssente eza buli lunaku.

Mu kaweefube w'okulwanyisa obwavu, ekibiina kya Caritas - Kampala kyasomesezza abakulembeze baakyo okukola sabbuuni okuva mu biwata.

Kino bakikoze n'ekigendererwa eky'okuzzaawo ennyingiza mu maka ne ku muntu owa wansi kuba be bawaniridde ensawo y'eggwanga.

Fr. Vincent Byansi akulembera ekibiina kya Caritas - Kampala akulaga engeri gy’oyinza okukendeeza ku ssente z’osaasaanya ku sabbuuni? Agamba nti, ebiwata by’osuula nga kasasiro bisobola okuvaamu sabbuuni.

Ssaabasumba ow'Essaza ekkulu ery'e Kampala, Dr. Cyprian Kizito Lwanga agamba nti embeera y'ensi yeeyongedde okukaluba mu bantu ekikosezza obutonde n'obulamu bw'abantu. Sso ng'ebintu bingi bye tusobola okukozesa nga tubyekolera awaka ne twekulaakulanya awatali kukosa butonde.

Dr. Lwanga agamba nti okwanguya abantu beetaaga okwekolamu ebibiina nga batandikira mu maka n’okwettanira enkola y'okutereka nga batandikira ku ssente ze babeera bakomyewo nazo.

Sam Ssegirinya, ssentebe w'ekitongole ekiyigiriza abantu naddala abalimi emirimu egy’okwegobako obwavu nga bakozesa ebintu ebibalinaanye ekya Save the Rural Out of Poverty International (SROP) annyonyola nti omuntu ayagala okukendeeza ensaasaanya awaka oba okufuna ssente ng’okolera awaka olina okutandika n’ebintu ebikuliraanye kuba biba byangu okufuna awatali kubisaasaanyizaako ssente nnyingi.

Ebirungo bino, teekamu ebisaanidde ng’obipimisa maaso n’okuwunyiriza okutuusa lw’ofuna langi n’akawoowo k’oyagala n’oluvannyuma osunde okutuusa lwe byekwata.

Birina okuba nga byekwase oba nga bizitowa bulungi. Naye bw’olaba ng'ebirungo byeyawudde, bya mazzi oba nga byekenenudde, kabonero akalaga nti tobisunze bulungi, yongera okusunda.
Bwe bimala okwetabula obulungi, saanukula akadomola oba eccupa oyiwe mu katiba. Bireke mu kasiikirize okutuusa sabbuuni lw’aguma obulungi olyoke omujjule.

OKUYIGA OKUKOLA SABBUUNI MU BIWATA KIYAMBA:

  • Okukendeeza ku nsaasaanya.
  • Kiyamba abaana okuyiga okumukola ne bakula nga balina omulimu gw’emikono gwe bamanyi n’obutataayaaya ate nga bafuna ssente.
  • Ekirala sabbuuni akendeeza ku kasasiro ekiyamba okukuuma obuyonjo awaka.
  • Bw’oba ow’okumutunda, ggwe weefunira ebbeeyi ate ng’ossaamu kitono.


AKATALE
Fr. Byansi annyonnyola nti, buli muntu akozesa sabbuuni. Osobola okumukozesa awaka, okumutunda ku muliraano, okuguza ab'oku kyalo, mu saluuni, mu maduuka n'ebifo ebirala.

Sabbuuni w’eddagala oba ow’okunaaba y’asinga okuvaamu ssente kuba eddagala teriba lya kugula ate nga n’ebirungo ebyongerwamu bigenda kitono ddala.

Jjukira nti sabbuuni gy’akoma okukola obulungi n’abantu gye bakoma okumwettanira ekigaziya akatale ko.

EBIKOZESEBWA

  • Akatiba
  • Akadomola
  • Akapipa oba ekidomola ekya liita 20 nga kiriko taapu.
  • Ebiwata, bino osobola okubikung’aanya awaka, ku muliraano, mu butale ne ku kasa
    iro.
  • Liita ya butto eya 6,000/-.
  • Akawoowo - 2,000/-
  • Langi - 2,000/-
  • N’eddagala ly’olususu.

 

OKUKOLA SABBUUNI MU BIWATA

  1. Funa ebikuta bye wawaase, bisunsule ng’oggyamu emmere enjeru osigaze ekikuta kya kiragala.
  2. Bikalize mu kisiikirize okwewala okubimalamu ekiriisa kye weetaaga.
  3. Bwe bikala byokye ofunemu evvu ly’oteeka mu ccupa, ekidomola oba akadomola olikkatire bulungi.
  4. Ekyo bwe kiggwa, wummuza wansi eccupa yo ofumbe amazzi geesere bulungi.
  5. Nga gayidde, pima amazzi nga genkanankana n’evvu lye wafunye mu bikuta ng’omaze okulyokya. Okugeza, evvu bwe liba lijjuza akadomola ka liita ttaano tabulamu liita z’amazzi 10. Kino kikuyamba okukola ekirungo kino nga kyenkanankana oba obutakijaabulula n’obutakiyitiriza.
  6. Leeta amazzi g’ofumbye ogayiwe mu ccupa omuli evvu mpolampola okutuusa lwe gaggweeramu.
  7. Oluvannyuma, lembeka baketi oba akadomola wansi osumulule taapu. Ng’amazzi agava mu kidomola omuli evvu gayiika mu ky’olembese. Amazzi gano g’olembeka ge gakola oba okutuwa ekirungo kya ‘Potassium hydroxide’ kye weetaaga okukola sabbuuni waffe.
  8. Ekyo bwe kiggwa, funa butto oba amasavu g’ebisolo gonna nga nago genkanankana n’ekirungo kye wafunye ekya ‘potassium hydroxide’ obugatte wamu mu kadomola oba mu ccupa.
  9. Ku mutendera guno, ggwe ayagala okukyusa langi, akawoowo, ow’okunaaba oba ow’eddagala w’olina okubitabuliramu.

‘OKUKOLA SABBUUNI GWE NNAFUULA OMULIMU’

“OMULIMU gw’okusala enviiri gwa kwejalabya na kufunamu ssente ya leero. Kino kye kyampaliriza okuyiga omulimu ogw’omu mutwe era ne nkola sabbuuni”, Ssaalongo Sam Muwanguzi bw’ayogera ku kukola sabbuuni.

Muwanguzi mutuuze mu Zooni ya Kitandwe e Mengo -era annyonnyola bw’afunye mu sabbuuni.

“Nnatuukirira ekibiina kya SROP International ne bannambululira emirimu egy’enjawulo egy’omu mutwe omuntu gy’asobola okukola okweggya mu bwavu ne nnondako okukola sabbuuni ne bansomesa.

Nnasooka kumugezesa waka nga gwe tukozesa nange nga mmunaabako mu maaso.

Oluvannyuma, nnamutwala ku saluuni yange ne ntandika okumukozesa nga bwe mutunda mu bakasitoma n’okumubanaazisa mu maaso.

Ekiseera kyatuuka ne nfuna obutiba okuva e Kenya ne nninnyisa omutindo mu ndabika ye. Awo nnatandika okumugaba nga ‘sampulo’ mu bakasitoma naye nga buli amukozesaako anona omulala ne mmanya nti kati gwe mulimu era ne kimpa amaanyi na buli kati.

OKUFUNA AKATALE

Muwanguzi annyonnyola nti, akatale ka sabbuuni keekola kokka ate kabaawo buli mwaka kuba buli maka geetaaga sabbuuni.

Bwe nnatandika okumutunda nanoonya akatale nga nnasookera mu mikwano, bakasitoma, saluuni ez’enjawulo, amaduuka n’ebifo ebirala kuba mwe mwali abamanyi.

YEETAAGA SSENTE NTONO

Sabbuuni mwangu okukola, oteekamu ssente ntono kuba nkozesa 25,000/- zokka mu ntambula nga ng’enda okunoonya eddagala ate nga ssente ezivaamu zitegeerekeka.

Nsinga kumukolera ku wooda, wabula mu mwezi nfulumya emirundi ebiri. Nkola ebitole 500 ebya gulaamu 300 bye ntunda ku 3,000/-.

NKOLA EBIKA EBY’ENJAWULO

Okusobola okufuna ekisinga mu sabbuuni ono, nkola mu bika eby’enjawulo kuba buli muguzi ajja ayagala kikye.

  • Ajjanjaba endwadde z’olususu.
  • Alongoosa langi y’olususu naddala abalina ebikuyiro mu feesi kuba mmukola mu butonde.
  • Akola ku mbalabe.

ENGERI GY’OFUNA MU KIDOMOLA KYA LIITA 20

SSAALONGO Muwanguzi akola sabbuuni w’okunaaba mu biwata annyonnyola:

1 Ekkutiya y'ebikuta ebikalu eya kkiro 100 evaamu akadomola k'evvu aka liita 10 kamu.

2 Tabulamu liita za woyiro 10 ofunemu ekidomola kimu ekya liita 20.

3 Ekidomola ekiramba kivaamu ebitole 120 bya sabbuuni 120. Buli kitole kya sabbuuni bw’okitunda 3,000/- ofunamu 360,000/-.

 

engeri ennyangu gy’okola sabbuuni mu biwata

More From The Author

Emboozi z’omuwandiisi endala

Emboozi endala

Andrew Ssenyonga

Ssenyonga alangiridde nga b...

Ssenyonga alangiridde nga bw'avudde mu lwokaano ng'okulonda kubulako ssaawa busaawa kuggwe. Ssentebe wa disitulikiti...

Joe Biden ng'alayira nga pulezidenti wa Amerika owa 46.

Joe Biden alayiziddwa nga ...

WASHINGTON Amerika Munna DP, Joe Biden alayiziddwa nga pulezidenti wa Amerika owa 46,  n'asikira Donald Trump...

Omusumba eyawummula John Baptist Kaggwa

Kitalo! Omusumba w'Essaza l...

Kitalo! Omusumba w'Essaza ly'e Masaka eyawummula John Baptist Kaggwa afudde Corona. Omusumba Kaggwa abadde amaze...

Omusumba w'Abasodookisi any...

Mu bantu abatenda ssennyiga omukambwe mwe muli Omusumba w’Abasodookisi Silvestros Kisitu atwala kitundu ky’e Gulu...

Eddwaaliro lya Mukono ng’abalwadde balindiridde obujjanjabi.

Omujjuzo mu ddwaaliro e Muk...

Abalwadde n’abajjanjabi mu ddwaaliro e Mukono beeraliikirivu olw’omujjuzo oguyitiridde gwe bagamba nti gwandibaleetera...