Kololo SSS lifubye okukuuma obutonde

ESSOMERO lya Kololo SSS erya gavumenti liraze obutetenkanya mwe liyita okukuuma obutonde bw’ensi n’okukuuma omuddo kiragala wakati mu mujjuzo gw’abayizi abasoba mu 5,000 be lirina.

Bw’otuuka mu ssomero lino erisangibwa ku luguudo lwa Lugogo - Bypass, ekikwaniriza bwe bupande obulaga obutonde bwe bulaajanira abantu obutabwonoona obutudde mu mpya ensibeko enkomera ezirimu omuddo ogwa kiragala wamu n’emiti egikutte kiragala.

Abatwala essomero lino n’abasomesa abakulira okukuuma obutonde bw’ensi okuli Racheal Akol ne Margaret Nyafwono balaze obuyiiya bwe baatandikawo okutangira abayizi okulinnyirira omuddo.

1. Baatandikawo okukola enkomera mu bucupa obwandyonoonye obutonde bw’ensi.

Omusomesa Akol agamba nti, buli lwe baasimbaga omuddo mu buwugiro bw’essomero obw’enjawulo ng’abayizi bagulinnyirira nga gukala. Kino kyavangako essomero okufulumya ssente ennyingi mu kusasula abalongoosa, okutuuka lwe baasala amagezi.

Agamba nti, yafuna ekirowoozo eky’okukendeeza obucupa bwa pulasitiika obwanywerwangamu sooda n’amazzi ku ssomero n’ayiiya bwe babukozesa enkomera.

Ng’ali n’abayizi abali mu kkiraabu ya ‘Green Schools’ baatandika okukola enkomera zino nga bakozesa obucupa bwe bakubamu obutuli ne babwambaza mu waya ze basiba ku nkondo ze beetoolooza obuwugiro buno ne balekawo ekkubo limu eri abo abaagala okugendamu.

Okwongera okulungiya endabika y’essomero obucupa buno baabusiigako langi z’essomero omuli; enjeru, emmyuukirivu ne kitosi olwo essomero lyonna ne limyamyansa.

EBIRALA BYE BAKOLA MU BUCUPA OKUTAASA OBUTONDE

Bano obucupa babukolamu n’ebisero ebikuηηaanyizibwamu kasasiro ku ssomero nga mu buli kibiina baagenda bateekamu ekisero ne mu bunyomero bw’essomero obw’enjawulo.

OKULONGOOSA OKWA BULI LUNAKU

Bannakololo balina enkola nga mu wiiki buli kibiina kirinamu olunaku lwakyo okulongoosa.

“Buli kibiina okugeza S1, kirimu ebibiina ebirala mwenda, nga bye tugoberera olwo bwe biggwaayo ne tukwata ebya S2 olwo ne tutambula bwe tutyo,” Akol bwe yagambye.

Bano baateekawo enkuηηaanya ya kasasiro ey’enjawulo, ng’obucupa babukuηηaanya mu bukutiya bwe bateeka mu bunyomero obw’enjawulo, empapula n’obuveera mu budomola ate ebirala ne biteekebwa mu bisero ebinene.

OKUSOMESA KU OBUTONDE

Ng’oggyeeko obupande obusomesa eby’okukola okutaasa obutonde (obujjudde obuwugiro bw’oluggya lw’essomero) abayizi abali mu pulojekiti ya Green Schools basomesa bannaabwe mu nkuηηaana ez’enjawulo ku 6 Bukedde Ssande April 9, 2023 butonde nga bayita mu nnyimba, ebitontome, emboozi eziwandiikibwa BUKEDDE ne NEWVISION ne bayiga enkuuma y’obutonde n’okukitegeera nti, buvunaanyizibwa bwa buli omu.

Mu birala bye bakola mulimu:

1. Okukola obubaasa obw’empapula ezissibwamu ebyokulya. Abayizi bazikola nga beeyambisa empapula ezandibadde zisaasaana ne bazikolamu ekyomugaso ekirimu ne ssente.

2. Balina Biogas. OmusomesaBruno Okot asomesa Physics yagambye nti, beeyambisa obusa, emmere eba esigadde n’omusulo gw’abayizi okukola Biogas abataasa ennyo okufuna amaanyi ge bakozesa mu labalatole mu masomo nga Biology, Chemistry ne Food and Nutrition nga bafumba ekitaasa ku kwonoona emiti egitemwa olw’okufumba
n’ebirala.

Kyokka yagambye nti, ggaasi ono yayimiriramu olw’ebyuma ebimu bye balina okuddaabiriza n’agamba nti, bakyayogera n’abatwala essomero okufuna ssente ezinaakikola.

3. Bakola amanda agatanyooka. Beeyambisa olusennyente, empapula n’ettaka ne bakola amanda amawangaazi ate agatanyooka kwonoona butonde.

4. Obuveera babukolamu emipiira abaana gye bazannyisa okutangira obuveera okwonoona ettaka.

ABAKULIRA ESSOMERO KYE BAGAMBA

Adrine Kabananukye, omumyuka w’omukulu w’essomero lino, yagambye nti, ensigo enkulu gye bazze basiga mu bayizi baabwe kwe kumanya nti, okukuuma obutonde bw’ensi, buvunaanyizibwa bwa buli omu kubanga buli omu obulamu abwetaaga, kye bava bakolera awamu okulaba nga tewali akola ebyo ebyonoona obutonde.

Kino abayizi bwe bakiyiga bakitwala n’eka gye babeera ne bakwata omumuli mu kusomesa abalala ku kukuuma obutonde.