Palamenti egulumbye ng’ekyusa Bajeti

PALAMENTI yagulumbye ng’ababaka beerangira okulya enguzi n’okwegula ewa Pulezidenti bwe baabadde bakyusa obuwumbi 750 ze zaali bakyusizza okuva ku mirimu egyali gitegekeddwa Gavumenti mu Bajeti y’omwaka guno ey’obuwumbi 720,000.
Wabula oluvannyuma lw’okulumba okumala essaawa ezaasobye mu ttaano, Palamenti yayisizza ebbango ly’etteeka nga ssaawa zigenda mu 1:00 ey’akawungeezi , ssente obuwumbi 750 ezaali zikyusiddwa ne zizzibwaayo gye zaali zivudde. Mu lutuula olwabadde olw’ebbugumu, Sipiika Anita Among yasoose kusomera babaka ebbaluwa ya Pulezidenti mwe yagobera ebbago ly’etteeka lya Appropriation Bill 2024.
Museveni yategeezezza mu bbaluwa nti kyali kikyamu ababaka okuggya ssente ku mirimu egyali gitegekeddwa Gavumenti era n’asaba kireme kuddamu kukolebwa okuggyako nga bamaze okwebuuza ku Kabineeti.
Ababaka baatandikidde mu ggiya, Theodore Ssekikubo (Lwemiyaga) ’asaba Palamenti esooke eteekewo akakiiko enoonyereze ku bantu abaali emabega w’enkyukakyuka zino kuba kirabika nga baalina ebigendererwabyabwe ng’abantu. Timothy Batuwa (Jinja South Division West) yagambye nti akakiiko ka Bajeti konna keetaaga okubuulirizaako.
Kyokka Sipiika yamusabye obutakiddamu kuba okukyusa ssente okuva ku mulimu ogumu okudda ku mulimu omulala tekitegeeza nti zaaliibwa babaka ssekinnoomu.
Denis Lee Oguzu (Maracha) yasabye oludda lwa baminisita basookebabakakase nti weebali kuba bwe baamala okuyisa Bajeti baategeeza Pulezidenti nga bwe batabeebuuzaako.
Omumyuka wa Pulezidenti, Jessca Alupo yakakasizza bwe baabadde bakkaanya n’ebigenda mu maaso.
Minisita omubeezi ow’ebyensimbi, Henry Musasizi yayanjulidde Palamenti ssente ezaakyusibwa okuva ku mirimu egyenjawulo ze yasabye zizzibweyo nga zibalirirwamu obuwumbi 750.
Ssente ezaakyusibwa kwaliko; obuwumbi 30 okuva mu Uganda Development Bank, obuwumbi 25 okuva mu minisitule y’ebyobugagga by’omu ttaka, obuwumbi buna zaali za kuzimba entindo, obuwumbi 15 zaali za kubunyisa masannyalaze mu byalo. Obuwumbi 10 za kuliyirira bantu awagenda okuyita layini y’amasannyalaze okuva e Karuma, obuwumbi 30 zaali za kuweebwa kitongole kya Road Fund ziyambe okukola enguudo mu disitulikiti ez’enjawulo n’ebirala. Ssentebe w’akakiiko ka Bajeti Patrick Isiagi (Kachumbala) yagambye nti ssente ezaakyusibwa kyakolebwa mu mutima mulungi ne baziteeka mu bintu bye baalaba ebikulu ebyali birekeddwa ebbali.
Yawadde ekyokulabirako, minisitule y’akanyigo ka Luweero baagiwa obuwumbi bubiri okuyamba ffamire z’abaakosebwa olutalo, minisitule y’ebyobulimi baagiwa obuwumbi 50 bagule tulakita z’ebyobulimi, minisitule ya Gavumenti z’ebitundu baagiwa obuwumbi munaana bazimbe ebitebe by’amagombolola ebiwera 90.
Baawaayo obuwumbi 77 zigule ambyulensi mu konsitityuwensi 77 era ne bayiwa n’obuwumbi 17 baguliremu amafuta agagenda okuzirabirira. Ekitongole kya Red Cross
kyabadde kiweereddwa obuwumbi bubiri, ofiisi ya Kaliisoliiso yabadde eweeereddwa obuwumbi mukaaka n’obukadde 600 basobole okufuna abakozi abapya n’okutumbula enkola y’emirimu. Ekitongole kya poliisi ekikessi ekya CID kyabadde kiweereddwa obuwumbi munaana okwongera ku buweereza n’endala. Ibrahim Ssemujju Nganda (Kira munisipaali) yawakanyizza eky’okussaawo obuwumbi 300 babuwe kkampuni enzimbi eya ROKO ey’obwannannyini esobole kwedaabulula.
Kyokka Ssaabawolereza wa Gavumenti, Kiryowa Kiwanuka yamujjukizza nti nga July 21, 2022 Palamenti yayisa ekiteeso Gavumenti egule emigabo mu kkampuni ya ROKO.  ames Kaberuka (Kinkizi West) ne Nancy Acora (mukazi/ Lamwo) baagambye nti kkampuni gye babasibako ya bantu ssekinoomu abanene mu Gavumenti. Gye byagweeredde ng’ababaka abasinga basembye ekiteeso ky’okukola ennoongoosereza mu Bajeti