Amawulire

Pulaani ya America okukuba Iran ewedde

AKASATTIRO kagudde mu Iran, bw’etegedde nti ppulaani ya America okugikuba, okukwata oba okutta Ayatollah ewedde.

Abajaasi ba America nga batikka mizayiro ku mmeeri ennwaanyi emu ku zaasindikiddwa mu Iran. Mu katono ye Trump owa America.
By: Bukedde Omusunsuzi, Journalists @NewVision

AKASATTIRO kagudde mu Iran, bw’etegedde nti ppulaani ya America okugikuba, okukwata oba okutta Ayatollah ewedde.
Okumala eggobe mu kibya, n’emmeeri eyayoola Nicolas Maduro owa Venezuela etuuse mu Iran, nga kati enteekateeka yonna erinze biragiro bya Trump olutalo lukwajje.
Akasattiro kaddiridde akakiiko ka America akakola ku byokwerinda aka, National Security okumaliriza omulimu gwako ku by’okutegeka olutalo okuwamba oba okutta omukambwe wa Iran, Ayatollah Ali Khamenei, eyalemera ku by’okuweesa bbomu za nukiriya ne mizayiro ekika kya Ballistic ez’amaanyi.
Amawulire ga CBS News America, gaategeezezza nti, ppulaani yaweereddwa Pulezidenti w’eggwanga eryo, Donald Trump, mu bujjuvu n’agisiima. Ensonda zigamba nti, Trump kati y’abulayo yekka okuduumira eggye litandike omulimu ekyayongedde akasattiro mu kibuga Tehran ekya Iran nti, olutalo luyinza n’okutandika ku wiikendi eno.
Bino we bijjidde ng’enteeseganya wakati w’amawanga gombi zazzeemu mu kibuga Geneva ekya Switzerland ng’aba Oman be baziri mu mitambo. Minisita wa Iran ow’ensonga ez’ebweru, Abbas Araghchi yagambye nti, balina bye bakkaanyizzaako balinze kubiteekako mikono.
Kyokka JD Vance nga y’amyuka Trump yagambye nti, wadde balina bye baatuuseeko, ebisinga obukulu Iran ekyagaanye okubikkiriza. Ebimu ku Iran bye yagaana edda, kwe kukkiriza okusaanyaawo ebikwatagana n’enteekateeka zaayo ku by’amaanyi ga nukiriya ne mizayiro ez’amaanyi.
America erumiriza Iran bw’eri mu nteekateeka z’okuweesa bbomu za nukiriya kyokka yo egamba nti nukiyira waayo emukozesa ku bya kunoonyereza ku by’amasannyalaze, bujjanjabi n’ebya ssaayansi omulala. America ne banywanyi baayo bagamba nti ensi nga Iran tebayinza kugikkiriza kubeera na byakulwanyisa binnamuzisa kubanga kyangu nnyo okubikozesa obubi engeri gy’erina ebyafaayo ebigigatta ku butujju mu nsi yonna.
PPULAANI EGENDA OKUKOLA KU IRAN NE AYATOLLAH
Wadde tekinnamanyika ngeri ki America gy’egenda kulumba Iran, ebimu ku bimanyiddwa bye bino;
l Nti tegenda kusindikayo magye ga ku ttaka ssaawa eno.
l Abakambwe 10 nga bakulembeddwaamu Ayatollah, balina okukolwako, okutwalibwa nga balamu oba nga bamaze egyabwe.
l Enkambi ez’amaanyi mu by’ekijaasi zigenda kusesebbulwa.
l Fakitole za nukiriya zigenda kukubwa zirekebwe ku ttaka.
l Ebikwatagana n’empuku eziri wansi mu ttaka n’emikwesese, bigenda kukubwa bisaanyizibwewo gye byakukulirwa n’abaliyo.
EMMEERI EYAKUBA MADURO ETUUSE
Okumanya olutalo lwengedde, n’emmeeri luvookwaya, USS Gerald R. Ford, eyabadde mu liyanja lya Caribbean era nga ye yakozesebwa mu by’okuyoola Maduro, nayo yatuuse mu kyondo kya Buwalabu okukola ku Iran.
Ng’oggyeeko okukuba Iran, egenda kukozesebwa nnyo okutaasa Yisirayiri ssinga Iran eneebeera egikuba mu kwesasuza ng’olutalo lutandise. Egenda kwongera okukuba bamasinale ba Iran abagiwagira okuli aba Houthi mu Yemen, Hezibollah mu Lebanon, Hamas mu Gaza, Katab Hezibollah mu Iraq n’abalala bonna abasuubirwa okusitula omutwe ng’olutalo lutandise. USS Gerald Ford eriko abajaasi abatendeke mu bukodyo obw’amaanyi 508, kuliko n’abalala 3,789 abasobola okulwana mu mbeera zonna.
Ekolebwako abantu 2,600 era bonna ebatikka lumu n’ebyokulwanyisa byabwe.
Etisse ennyonyi ennwaanyi 90.
Eno era y’egenda okwongera okukozesebwa mu kusannyalaza emmundu, ebikompola ne mizayiro za Iran z’esuubira okukozesa mu kulumba emmeeri za America okuli n’ebika ebirala bye bayita Destroyers, ebiri mu gayanja ageetoolodde Iran.
Nayo yeetisse ennyonyi okuli F/A ne 18E/F, Super Hornet, Boeing EA-18G Growler, Grumman C-2 Greyhound, Northrop Grumman E-2 Hawkeye, Lockheed Martin F-35C Lightning II n’endala. Kuliko ne nnamunkanga ekika kya Sikorsky SH-60 Seahawk helicopters kw’ogatta zi Drone ezeevuga zokka.
Eno era y’emmeeri ennwaanyi esinga obunene mu nsi yonna.
Eno yeegasse ku mmeeri endala eyitibwa USS Abraham Linkoln eri mu liyanja lya Arabian Sea okumpi ddala n’ensalo ya Iran. Eyo nayo etisse ennyonyi ennwaanyi 90. Zonna ziwerekeddwaako emmeeri endala ezisoba mu 20 ne zilubbira.
BULI MUKAMBWE MU IRAN ATEEREDDWAAKO EKYOKULWANYISA EKIKYE
Okutandikira ku Ayatollah asinga okwetaagibwa, buli mukambwe mu Iran ateereddwako eky’okulwanyisa ekikye ekigenda okumukolako ng’olutalo lutandise. Abamu bagenda kubasindikira ennyonyi ezeevuga zokka eza Drone okuva ku mmeeri ezo.
Kyokka abamu ku bazivuga bali mu America mu ssaza lya Nevada, ze mmayiro ezisoba mu 7,000 okutuuka mu Iran. Ekitebe ky’ennyonyi za Drone mu America kiri Las Vegas mu ssaza ly’e Nevada wabula tekinologiya asobozesa okuzivuga ng’okozesa limooti. Bangi ku bali ku lukalala, Amerika erina Drone eketta buli omu w’ali (buli omu bamutaddeko Drone ye emuketta), wadde abanoonyezebwa tebaziraba.
ABAKAMBWE ABALINA OKUKOLEBWAKO
l Ayatollah Ali Khamenei, omukambwe nnamba emu asalawo ku buli kimu ekibaawo mu Iran. Buli kimu ye ne bwe kibeera kya byabufuzi, akiraba nga kya ddiini.
lGenero Mohammad Pakpour, aduumira eggye lya Iran's Islamic Revolutionary Guard Corps erya Iran.
lAbdul Reza Shahla'i, ono mukambwe ne mu by’okutega bbomu era yateekebwako ssente nnyingi eri amulabyeko.
lAbamyuka ba Ayatollah bataano okuli ne mutabani we omukulu.
lBrig. Gen. Majid Khadami akulira abakessi.
l Brig. Gen. Ahmed Pourdastan, akulira ebya tekinologiya n’ebyokunoonyereza (ebya nukiriya biri omwo).
lBrig. Gen. Bahman Behmard akulira eggye ery’omu bbanga.
lBrig. Ismail Khani, akulira ekibinja ky’eggye lya Iran erya Quds erirwanira ebweru waayo.
AMERICA YEETOOLOZZA AMAGYE GAAYO EGGWANGA LYA IRAN LYONNA
Kumpi buli ggwanga mu kyondo kya Buwalabu, America yataddeyo amagye agagenda okukozesebwa okulumba Iran. Wadde ng’abamu nga Saudi Arabia bakyagaanye okukkiriza okubyetabamu, kisuubirwa nti waakiri ennyonyi za America zijja kukozesa ebisaawe byayo okuzongeramu amafuta.
Omukutu gwa Wikipedia gulaga nti, America erina mu kyondo kya Buwalabu, abajaasi abali wakati wa 40,000 ne 50,000. Gali mu mawanga okuli; Iraq, Bahrain, Kuwait, Saudi Arabia, Qatar, Egypt, United Arab Emirates, Jordan, Yisirayiri n’amalala.